Serv Anlaşması'nın orjinal ve tam metni.

MÜTTEFİK VE ORTAK DEVLETLERLE TÜRKİYE ARASINDA 10 AĞUSTOS 1920’DE SEVRES’DE İMZALANAN BARIŞ ANDLAŞMASI

MÜTTEFİK VE ORTAK DEVLETLERLE TÜRKİYE ARASINDA 10 AĞUSTOS 1920’DE SEVRES’DE İMZALANAN BARIŞ ANDLAŞMASI Bir yandan, İşbu Andlaşmada Başlıca Müttefik Devletler olarak belirtilen, BRİTANYA İMPARATORLUĞU, FRANSA, İTALYA ve JAPONYA; Yukarıda adı geçen Başlıca Devletlerle, Müttefik Devletleri oluşturan, ERMENİSTAN, BELÇİKA, YUNANİSTAN, HİCAZ, POLONYA, ROMANYA, SIRP-HIRVAT-SLOVEN DEVLETİ vE ÇEKOSLOVAKYA; Ve öte yandan, TÜRKİYE; Osmanlı İmparatorluğu Hükümetinin istemesi üzerine, bir Barış Andlaşması yapılabilmesi için, Başlıca Müttefik Devletlerce, 30 Ekim 1919’da, Türkiye’ye bir bırakışma [Mütareke] sağlanmış olduğunu göz önünde tutarak, Müttefik Devletlerin, aralarından kimilerinin, Türkiye’ye karşı doğrudan ya da dolaylı biçimde ardarda sürüklenmiş oldukları ve kökeni eski Avusturya-Macaristan İmparatorluk ve Krallık Hükümetinin 28 Temmuz 1914’de Sırbistan’a karşı savaş ilâ­nında ve Türkiye’nin 29 Ekim 1914’de Müttefik Devletlere karşı açtığı ve müttefiki, Almanya’nın yürüttüğü düşmanca eylemlerde bulunan savaşın, yerini, sağlam, adaletli ve sürekli bir barışa bırakmasını istediklerini göz önünde tutarak, Bu amaçla, BAĞITLI YÜKSEK TARAFLAR, Tamyetkili Temsilcilerini aşağıda belirtildiği üzere atamışlardır: MAJESTE BÜYÜK BRİTANYA VE İRLANDA BİRLEŞİK-KRALLIĞI ) Fransızca metinde “une paix solide et durable”, İngilizce metinde “a firm, just and durable peace”, İtalyanca metinde “una pace salda, şiusta e duratura” denilmektedir. Matbaa-i Amire ve Konya metinlerinde “muhkem ve müstakar bir sulh”, Erim metninde ise “muhkem ve müstahkem bir sulh” biçiminde çevrilmiştir. (Çevirenler) VE DENİZLER ÖTESİ BRİTANYA ÜLKELERİ KRALI, HİNDİSTAN İMPARATORU: Sir George Dixon GRAHAME, K.C.V.O., Majestelerinin Tamyetkili Paris Ortaelçisi : Ve: KANADA DOMİNYONU için: Sayın Sir George Halsey PERLEY, K.C.M.G., Birleşik-Krallık’da Kanada Yüksek Komiseri; AVUSTRALYA COMMONWEALTH’i için: Çok Sayın Andrew FİSHER, Birleşik-Krallık’da Avustralya Yüksek Komiseri; YENİ-ZELANDA DOMİNYONU için: Sir George Dixon GRAHAME, K.C.V.O., Majestelerinin Tamyetkili Paris Ortaelçisi; GÜNEY-AFRİKA BİRLİĞİ için: B. Reginald Andrew BLANKENBERG, O.B.E., Birleşik-Krallık’da Güney-Afrika Birliği Yüksek Komiser Vekili;
HİNDİSTAN için:
Sir Arthur HİRTZEL, K.C.B., Hindistan İşleri Müsteşarı; FRANSA CUMHURİYETİ BAŞKANI:
B. Alexandre MİLLERAND, Başbakan, Dışişleri Bakanı;
B. Frederic FRANÇOİS-MARSAL, Maliye Bakanı:
B. Auguste Paul-Louis İSAAC, Ticaret ve Endüstri Bakanı;
B. Jules CAMBON, Fransa Büyükelçisi;
B. Georges Maurice PALEOLOGUE, Fransa Büyükelçisi, Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri;
MAJESTE İTALYA KRALI:
Kont LELİO BONİN LONGARE, Krallık Senatörü, Majeste İtalya Kralının Paris’de Olağanüstü ve Tamyetkili Büyükelçisi; General Giovanni MARİETTİ, Yüksek Savaş Konseyinde İtalyan Askeri Temsilcisi;
MAJESTE JAPONYA İMPARATORU:
Vikont CHİNDA, Majeste Japon İmparatorunun Londra’da Olağanüstü ve Tamyetkili Büyükelçisi;
) Fransızca metinde “Le Roi du Japon”, İngilizce metinde “Emperor of Japan”, İtalyanca Metinde ‘T-Imperatore del Giaponne” denilmektedir; Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “Japonya imparatoru”. (Çevirenler) B. K. MATSUİ, Majeste Japon İmparatorunun Paris’de Olağanüstü ve Tamyetkili Büyükelçisi; ERMENİSTAN: B.Avetis AHARONİAN, Ermenistan Cumhuriyeti Temsilci Heyetinin Başkanı; MAJESTE BELÇİKA’LILAR KRALI: B. Jules VAN DEN HEUVEL, Olağanüstü Temsilci ve Tamyetkili Ortaelçi, Devlet Bakanı; B. ROLİN JACQUEMYNS, Uluslararası Özel Hukuk Enstitüsü Üyesi, Belçika Temsilci Heyeti Genel Sekreteri;
MAJESTE ELENLER KRALI:
B. Eleftherios K. VENİSELOS, Başbakan;
B. Athos ROMANOS, Majeste Yunanlılar Kralının Paris’de Olağanüstü Temsilcisi ve Tamyetkili Ortaelçisi;
MAJESTE HİCAZ KRALI:
POLONYA CUMHURİYETİ BAŞKANI:
Kont Maurice ZAMOYSKİ, Polonya Cumhuriyeti’nin Paris’de Olağanüstü Temsilcisi ve Tamyetkili Ortaelçisi;
B. Erasme PİLTZ; PORTEKİZ CUMHURİYETİ BAŞKANI: Dr. Affonso Augusto da COSTA, eski Başbakan; MAJESTE ROMANYA KRALI:
B. Nicolae TİTULESCO, Maliye Bakanı;
Prens DİMİTRİE GHİKA, Majeste Romanya Kralının Paris’de Olağanüstü Temsilcisi ve Tamyetkili Ortaelçisi;
MAJESTE SIRPLAR, HIRVATLAR VE SLOVENLER KRALI:
B. Nicolas P. PACHİTCH, eski Başbakan;
B. Ante RUMBİC, Dışişleri Bakanı; ÇEKOSLOVAKYA CUMHURİYETİ BAŞKANI:
B. Edouard BENES, Dışişleri Bakanı;
B. Stephen OSUSKY, Çekoslovakya Cumhuriyeti’nin Londra’da Olağanüstü Temsilcisi ve Tamyetkili Ortaelçisi;
TÜRKİYE:
General HADİ PAŞA , Senatör ;
Rıza TEVFİK BEY, Senatör ;
) Fransızca metinde “Le General Haadi Pacha”, İngilizce metinde “General Haadi Pasha”, İtalyanca metinde “II Generale Haadi Pacha”, Erim metninde “Hadi Paşa”. (Çevirenler) ) Ayan âzası. (Çevirenler) ) Ayan âzası. (Çevirenler) REŞAD HALİS BEY, Türkiye’nin Bern’de Olağanüstü Temsilcisi ve Tamyetkili Ortaelçisi. BU TEMSİLCİLER, usulüne uygun ve geçerli kabul edilen yetki belgelerini veriştikten sonra, AŞAĞIDAKİ HÜKÜMLER ÜZERİNDE ANLAŞMAYA VARMIŞLARDIR:
İşbu Andlaşmanın yürürlüğe giriş tarihinden başlayarak, savaş durumu sona erecektir. Bu andan başlayarak ve işbu Andlaşmanın hükümlerine bağlı olarak, Müttefik Devletlerle Türkiye arasında resmi ilişkiler olacaktır. BÖLÜM I.
MİLLETLER CEMİYETİ MİSAKI BAĞITLI YÜKSEK TARAFLAR, Uluslar arasında işbirliğini geliştirmek ve uluslararası barışı ve güvenliği sağlamak için, savaşa başvurmamak konusunda birtakım yükümlülükler kabul etmek, gizlilikten uzak, adaletli ve onurlu uluslararası ilişkiler sürdürmek, Hükümetlerce, bundan böyle eylemsel davranış kuralı kabul edilen uluslararası hukuk kurallarına kesinlikle uymak, örgütlenmiş halkların karşılıklı ilişkilerinde adaleti korumak ve Andlaşmalardan doğan bütün yükümlülüklere titizlikle saygı göstermek gerektiğini göz önünde tutarak, Milletler Cemiyeti’ni kuran işbu Misak’ı kabul etmişlerdir.
MADDE 1.
İşbu Misak’a bağlı Ek’de adları yazılı İmzacı Devletlerle, yine Ek’de adları belirtilen Devletlerden, Misak’ın yürürlüğe girmesinden başlayarak iki ay içinde Sekreterliğe sunacakları ve Cemiyet’in öteki üyelerine yapacakları bir bildiri ile, hiçbir çekince öne sürmeksizin işbu Misak’a katılanlar, Milletler Cemiyeti’nin asıl üyeleridir. Kendini özgürce yöneten ve Ek’de adı gösterilmemiş bulunan herhangi bir Devlet, Dominyon ya da Sömürge, uluslararası yükümlülüklerini içtenlikle yerine getirme niyeti konusunda etkin güvenceler vermesi, ve hava, kara ve deniz kuvvetleriyle silâhları konusunda Cemiyet’in koyduğu düzen- ) İngilizce metne göre “uluslararası barışı”, Fransızca metne göre “kendilerine barışı”, İtalyanca metne göre “Devletlere barışı” biçiminde çevirmek gerekmektedir. Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “milletlere sulh” denilmektedir. (Çevirenler) lemeleri kabul etmesi koşuluyla, Üyeliğe kabulü Genel Kurulun üçte iki çoğunluğuyla kararlaştırılırsa, Cemiyet Üyesi olabilir. Cemiyet’in her üyesi, iki yıl önceden haber vermek ve ayrıldığı anda, bu Misak’ın yüklediklerini de içermek üzere, uluslararası bütün yükümlülüklerini yerine getirmiş bulunmak koşuluyla, Cemiyet’ten çekilebilir.
MADDE 2.
Cemiyet, işbu Misak’da öngörülen eylemini, bir Genel Kurul, bir Konsey ve bunlara yardım eden bir Sürekli Sekreterlik aracılığıyla yerine getirir.
MADDE 3.
Genel Kurul, Cemiyet Üyelerinin Temsilcilerinden oluşur. Genel Kurul, belirli zamanlarda ve durum gerektirirse başka herhangi bir anda, Cemiyet’in Merkezinde ya da kararlaştırılacak bir başka yerde toplanır. Genel Kurul, Cemiyet’in görev alanına giren ya da dünya barışını ilgilendiren her soruna bakmaya yetkilidir. Cemiyet’in her Üyesi Genel Kurulda en çok üç Temsilci bulundurabilir; her Üyenin yalnız bir oyu vardır.
MADDE 4.
Konsey, Müttefik ve Ortak Başlıca Devletlerin Temsilcileri ile, Cemiyet’in başka dört Üyesinden oluşur. Cemiyet’in bu dört Üyesini Genel Kurul dilediği gibi ve dilediği zamanlarda seçer. Genel Kurulca bu dört Üyenin ilk seçimine kadar, Belçika, Brezilya, İspanya ve Yunanistan Temsilcileri Konsey Üyesi olacaklardır. Konsey, Genel Kurul çoğunluğunun uygun bulmasıyla, bundan böyle Konseyde sürekli olarak temsil edilmek üzere başka Üyeler de seçebilir. Konsey, gine Genel Kurul çoğunluğunun uygun bulmasıyla, Konseyde temsil edilmek üzere Genel Kurulca seçilecek Cemiyet Üyelerinin sayısını arttırabilir. Konsey, koşullar gerekli kıldığı zamanlarda ve yılda en az bir kez, Cemiyet Merkezinde ya da kararlaştırılacak bir başka yerde toplanır. Konsey, toplantılarında, Cemiyet’in görev alanına giren ya da dünya barışını ilgilendiren her sorunu ele almağa yetkilidir. Konseyde temsil edilmeyen herhangi bir Cemiyet Üyesi, kendisini özellikle ilgilendiren bir sorun Konseyde görüşüldüğü zaman, Konseye bir Temsilci göndererek, Konsey üyesi sıfatıyla katılmağa çağırılır. Konseyde temsil edilen her Cemiyet Üyesinin yalnız bir oyu ve bir Temsilcisi vardır.
MADDE 5.
İşbu Misak’da ya da İşbu Andlaşma hükümlerinde açıkça başka türlü öngörülen durumlar dışında, Genel Kurulun ya da Konseyin kararları, toplantıda temsil edilen Cemiyet Üyelerinin oybirliğiyle alınır. Belirli sorunlara ilişkin olarak soruşturma yapmakla görevlendirilmiş komisyonların atanmasını da kapsamak üzere, Genel Kurul ya da Konsey toplantılarında ortaya çıkan bütün usul sorunları, Genel Kurulca ya da Konseyce düzenlenir ve toplantıda temsil edilen Cemiyet üyelerinin çoğunluğuyla karara bağlanır. Genel Kurulun ilk toplantısı ile Konseyin ilk toplantısı, Amerika Birleşik Devletleri Başkanının çağrısı üzerine yapılacaktır.
MADDE 6.
Sürekli Sekreterlik, Cemiyet’in Merkezinde kurulmuştur. Sürekli Sekreterlik, bir Genel Sekreter ile gerekli görülecek sekreterlerden ve personelden oluşur. İlk Genel Sekreter Ek’de gösterilmiştir. Bundan sonrası için, Genel Sekreter, Genel Kurulun çoğunluk kararıyla uygun bulması üzerine. Konseyce atanacaktır. Sekreterler ve Sekreterlik personeli, Konseyin uygun bulması üzerine, Genel Sekreterce atanırlar. Cemiyet’in Genel Sekreteri, bu sıfatıyla, Genel Kurulun ve Konseyin de Genel Sekreterliğini yapacaktır. Sekreterliğin giderleri, Evrensel Posta Birliği’nin Uluslararası Bürosu için saptanmış oranlar içinde, Cemiyet Üyelerince paylaşılacaktır. MADDE 7. Cemiyet’in Merkezi, Cenevre’de kurulmuştur. Konsey, bu Merkezi bir başka yerde kurmağa her an karar verebilir. 10 Cemiyet’in bütün hizmetlerinde ya da Sekreterliği de kapsamak üzere, bunlara bağlı bütün dairelerde, kadınlarla erkekler eşit olarak görev alabileceklerdir. Cemiyet Üyelerinin Temsilcileri ve Cemiyet görevlileri, görevlerini yaptıkları sırada, diplomasi ayrıcalıklarından ve bağışıklıklarından yararlanırlar. Cemiyet’in, Cemiyet bürolarının yerleşmiş bulunduğu ya da Cemiyet’in toplantılarının yapıldığı yapıların ve alanların dokunulmazlığı vardır.
MADDE 8.
Cemiyet Üyeleri, barışın süregötürülmesi için, ulusal silâhların, ulusal güvenlikle ortak bir eylemin gerekli kıldığı uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesiyle bağdaşabilecek en düşük bir düzeye indirilmesi zorunluluğunu kabul ederler. Konsey, her Devletin coğrafya durumunu ve içinde bulunduğu özel koşulları göz önünde tutarak, çeşitli Hükümetlerin incelemesine ve kararına sunulmak üzere, bu indirimin plânlarını hazırlar. Bu plânlar, en az her on yılda bir, yeniden incelenecek ve gerekirse, değiştirilecektir. Çeşitli Hükümetlerin bu plânları kabulünden sonra, böylece saptanan silâhların sınırı, Konseyin rızası olmadıkça aşılamayacaktır. Cemiyet Üyeleri, silâhların ve savaş gereçlerinin özel girişimce yapımının büyük sakıncalara yol açtığı görüşüyle, Konseyi, Cemiyet Üyelerinin güvenliklerine yetecek silâhlarla savaş gereçlerini kendileri yapamayan Cemiyet Üyelerinin gereksinmelerini de göz önünde tutarak, bunun kötü sonuçlarını önleyecek önlemleri salık vermekle görevlendirirler. Cemiyet Üyeleri, silâhlarının erişmiş olduğu düzeye, kara, deniz ve hava kuvvetlerinin programlarına ve savaşta kullanılmağa elverişli olan endüstrilerinin durumuna ilişkin bütün bilgileri en açık yüreklilikle ve eksiksiz olarak birbirlerine vermeği yükümlenirler.
MADDE 9.
Misak’ın 1. ve 8. Maddeleri hükümlerinin yürütülmesi ve genel olarak, kara, deniz ve hava kuvvetlerine ilişkin sorunlar üzerinde Konseye görüşünü bildirmek üzere sürekli bir Komisyon kuracaklardır.
MADDE 10.
11 Cemiyet Üyeleri, bütün Cemiyet Üyelerinin ülke bütünlüklerine ve şimdiki siyasal bağımsızlıklarına saygı göstermeği ve bunları dışarıdan gelecek herhangi bir saldırıya karşı korumayı yükümlenirler. Saldırı, saldırı tehdidi ya da tehlikesi durumunda, Konsey, bu yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlayacak yolları belirtir. MADDE 11. Cemiyet Üyelerinden birine doğrudan doğruya dokunsun ya da dokunmasın, her savaşın ya da savaş tehdidinin bütün Cemiyet’i ilgilendirdiği ve Cemiyet’in ulusların barışını etkin bir biçimde korumaya özgü önlemleri almakla yükümlü olduğu kesin olarak açıklanır. Böyle bir durumda, Cemiyet’in herhangi bir Üyesinin istemesi üzerine, Genel Sekreter, Konseyi hemen toplantıya çağırır. Bundan başka, Cemiyet’in herhangi bir Üyesinin, uluslararası ilişkileri etkileyecek nitelikte olan ve sonuç olarak uluslar arasındaki barışı ve barışın dayandığı iyi geçinmeyi bozacak bir durum üzerine Genel Kurulun ya da Konseyin dikkatini dostça çekmek hakkı olduğu da açıklanır.
MADDE 12.
Cemiyet’in bütün Üyeleri, aralarında ilişkilerin kesilmesine varabilecek nitelikte bir anlaşmazlık çıkarsa, bu anlaşmazlığı ya hakemliğe ya da Konseyin incelemesine sunmağı kabul etmektedirler. Cemiyet Üyeleri, hakemlerin kararından ya da Konseyin raporundan sonra üç aylık bir süre geçinceye kadar, hiçbir durumda savaşa başvurmamağı da kabul ederler. Bu Maddede öngörülen bütün durumlarda, hakemlerin kararının akla yatkın bir süre içinde verilmesi ve Konsey raporunun, anlaşmazlık Konseye sunulduğu günden başlayarak, altı ay içinde hazırlanmış bulunması gerekir.
MADDE 13.
Cemiyet Üyeleri, aralarında, hakemlikle çözüme elverişli saydıkları bir anlaşmazlık çıkarsa, ve bu anlaşmazlık diplomasi yoluyla istekleri karşılar bir biçimde çözülemezse, bu sorunun tümüyle hakemliğe sunulacağını kabul ederler. Genel olarak hakemlikle çözüme elverişli anlaşmazlıklar arasında, bir andlaşmanın yorumlanmasına, herhangi bir uluslararası hukuk sorununa, doğruluğu saptanırsa uluslararası bir yükümlülüğe aykırılık oluşturabile12 cek bir olgunun gerçekliğine ya da böyle bir aykırılığın getirdiği ödencenin [tazminatın] niteliğine ya da kapsamına ilişkin anlaşmazlıklar gösterilebilir. Anlaşmazlığın sunulduğu Hakemlik Mahkemesi, Tarafların gösterdikleri ya da daha önce yapılmış Sözleşmelerde öngörülen Mahkemedir. Cemiyet Üyeleri, verilen kararlan iyi niyetle yerine getirmeği, bu kararlara uyacak hiçbir Cemiyet Üyesine karşı savaşa başvurmamağı yükümlenirler. Kararın yerine getirilmemesi durumunda, Konsey, bunu sağlayacak önlemleri önerir.
MADDE 14.
Konsey, bir Uluslararası Sürekli Adalet Divanı tasarısı hazırlamakla ve bu tasarıyı Cemiyet Üyelerine sunmakla görevlendirilmiştir. Bu Divan, Tarafların kendisine sunacakları uluslararası nitelikte her türlü anlaşmazlıklara bakacaktır. Divan, Konseyin ya da Genel Kurulun kendisine göndereceği her türlü anlaşmazlık ya da sorun üzerinde danışma görüşleri [istişari mütalaalar] de verecektir.
MADDE 15.
Cemiyet Üyeleri, aralarında ilişkilerin kesilmesini doğurabilecek nitelikte bir anlaşmazlık çıkarsa, ve bu anlaşmazlık 13. Maddede öngörülen hakemliğe sunulmazsa, anlaşmazlığı Konseye götürmeyi kabul ederler. Bu bakımdan, Üyelerden birinin, tam bir soruşturma ve inceleme için her türlü önlemleri alacak olan Genel Sekretere bu anlaşmazlığı bildirmesi yeterlidir. Taraflar, dâvalarının açıklanmasını, kanıtlayıcı bütün olgular ve belgelerle birlikte, en kısa süre içinde Genel Sekretere vermelidirler. Konsey, bunların hemen yayınlanmasını buyurabilir. Konsey, anlaşmazlığın çözülmesini sağlamağa çalışır; Konsey bunu başarırsa, yararlı saydığı ölçüde, olguları, bunların açıklanışlarını ve önerdiği çözümü gösteren bir açıklama yayınlar. Anlaşmazlık çözülememişse, Konsey, anlaşmazlıkla ilgili olguları, hakgözetirliğe ve bu anlaşmazlığa en uygun sayarak salık verdiği çözümleri ) Sayın Ord. Prof. Dr. Hıfzı Veldet Velidedeoftlu, “tazminat” karşılığı olarak “ödence” terimini kullanmaktadır: Türkçeleştirilmiş Metinleriyle Birlikte Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu. Üçüncü cilt • Terim ve Sözcükler Kılavuzu, Türk Dil Kurumu yayını, Ankara, 1975, s. 1065 . (Çevirenler) ) Fransızca metinde “les plus equitables”, İngilizce metinde “just”, İtalyanca metinde “piû giuste”, Malbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “en ımıkarin-i adalet”. (Çevirenler) 13 bildirmek üzere, oybirliğiyle ya da çoğunlukla kabul edilen, bir rapor kaleme alır ve bu raporu yayınlar. Konseyde temsil edilen Cemiyet Üyelerinden herbiri de, anlaşmazlığın olgularına ve kendisinin varmış olduğu sonuçlara ilişkin bir açıklama yayınlayabilir. Konseyin raporu, anlaşmazlığa Taraf bulunan Devletlerin Temsilcilerinin oyları hesaba katılmaksızın, oybirliği ile kabul edilmişse, Cemiyet Üyeleri, hukuku ve adaleti korumak için gerekli görecekleri biçimde davranmak hakkını ellerinde tutarlar. Taraflardan biri, anlaşmazlığın uluslararası hukukun yalnız bu Tarafın ulusal yetkisine bıraktığı bir soruna ilişkin olduğunu öne sürerse ve Konsey de bunu kabul ederse, Konsey bunu raporunda belirtecek, ancak hiçbir çözüm salık vermeyecektir. İşbu Maddede öngörülen bütün durumlarda, Konsey anlaşmazlığı Genel Kurula götürebilir. Taraflardan birinin istemesi üzerine de, Genel Kurul –bu istem, anlaşmazlığın Konseye sunulmasından başlayarak on dört gün içinde yapılmış olmak koşuluyla– anlaşmazlığa bakacaktır. Genel Kurula sunulan her sorunda, Konseyin eylemine ve yetkilerine ilişkin işbu Maddenin ve 12. Maddenin hükümleri, Genel Kurulun eylemine ve yetkilerine de uygulanır. Genel Kurulda her soruna ilişkin olarak, Tarafların Temsilcileri dışında, Konseyde temsil edilen bütün Cemiyet Üyelerinin ve Cemiyet’in öteki Üyelerinden bir çoğunluğun uygun bulmasıyla hazırlanmış olan bir rapor, Konseyde Tarafların Temsilcileri dışında, Üyelerin oybirliğiyle hazırlanmış olan bir raporla eşdeğerde olacaktır.
MADDE 16.
Cemiyet Üyelerinden biri, 12., 13. ya da 15. Maddelerdeki yükümlülüklerine aykırı olarak savaşa başvurursa, Cemiyet’in bütün öteki Üyelerine karşı, bu davranışıyla [ipsofacto] bir savaş eyleminde bulunmuş sayılır. Bu Üyeler onunla, ticaret ya da maliye ilişkilerini hemen kesmeği, kendi uyruklarıyla Misak’a aykırı davranan Devletin uyrukları arasında her türlü ilişkileri yasaklamağı ve Misak’a aykırı davranan bu Devletin uyrukları ile, Cemiyet Üyesi olsun ya da olmasın, başka herhangi bir Devletin uyrukları arasında ticaret, maliye ilişkileriyle kişisel ilişkileri kesmeği yükümlenirler. Bu durumda, Konsey, ilgili çeşitli Hükümetlere, Cemiyet yükümlülüklerine saygı göstermeği sağlayacak silâhlı kuvvetlere Cemiyet Üyelerinden 14 herbirinin katacağı kara, deniz ve hava birlikleri konusunda öğütlemelerde [tavsiyelerde] bulunmakla görevlidir. Cemiyet Üyeleri, bundan başka, işbu Madde gereğince alınacak ekonomik ve mali önlemlerin uygulanmasında, bunlardan doğabilecek zararları ve sakıncaları enaz [minimum] düzeye indirmek için, birbirlerine karşılıklı yardımda bulunmağı kabul etmektedirler. Bunun gibi, Üye Devletler, Misak’a aykırı davranan Devletçe içlerinden birine yöneltilen herhangi bir özel önleme karşı direnmek için de, birbirlerine karşılıklı yardımda bulunacaklardır. Üye Devletler, Cemiyet’in yükümlülüklerine saygı gösterilmesini sağlamak için ortak eyleme katılan her Cemiyet Üyesinin kuvvetlerinin kendi ülkesinden geçmesini kolaylaştırmak üzere gerekli önlemleri alacaklardır. Misak’dan doğan yükümlülüklerden herhangi birine aykırı davranmaktan suçlu olan her Üye, Cemiyet’ten çıkartılabilir. Bu çıkartmaya, Konseyde temsil edilen bütün öteki Üyelerin oybirliğiyle karar verilir.
MADDE 17.
Yalnız biri Cemiyet Üyesi olan ya da hiçbiri Cemiyet Üyesi olmayan iki Devlet arasında bir anlaşmazlık çıkması durumunda, Cemiyet Üyesi olmayan Devlet ya da Devletler, anlaşmazlığı çözmek için, Konseyin uygun göreceği koşullar altında, Cemiyet Üyeleri için uyulması zorunlu olan yükümlülüklere bağlı olmaya çağırılırlar. Bu çağın kabul edilirse, 12. Maddeden 16. Maddeye kadar olan Maddeler, Konseyin gerekli göreceği değişikliklerle, uygulanır. Bu çağırıda bulunur bulunmaz, Konsey, hemen anlaşmazlığın çeşitli yönleri üzerinde bir soruşturma açar ve bu özel duruma, kendisine en uygun ve en etkin görünen önlemi önerir. Çağırılan Devlet, anlaşmazlığın çözümü için Cemiyet Üyelerine düşen yükümlülükleri kabul etmeyerek, Cemiyet’e Üye Devletlerden birine karşı savaşa başvurursa, bu Devlete, 16. Madde hükümleri uygulanır. Çağırılan iki Taraf da, anlaşmazlığın çözümü için Cemiyet Üyelerine düşen yükümlülükleri kabul etmezlerse, Konsey, çatışmaları önleyecek ve anlaşmazlığın çözüme bağlanmasını sağlayacak her türlü önlemleri alabilir ve her türlü önerilerde bulunabilir.
MADDE 18.
Cemiyet Üyelerinden birinin ileride yapacağı her andlaşma ya da uluslararası bağıtlanma, Sekreterlikçe kütüğe yazılacak [tescil edilecek] ve ola15 bilen en kısa süre içinde yayınlanacaktır. Bu andlaşmalardan ya da uluslararası bağıtlanmalardan hiçbiri, kütüğe yazılmadan önce bağlayıcı güçte olmayacaktır.
MADDE 19.
Genel Kurul, zaman zaman, Cemiyet Üyelerini, uygulanmaz duruma gelmiş andlaşmaların ve süregitmesi dünya barışını tehlikeye sokabilecek uluslararası durumların yeniden gözden geçirilmesine çağırabilir.
MADDE 20.
Cemiyet Üyeleri, işbu Misak’ın, Misak hükümleriyle bağdaşmayan, aralarındaki bütün yükümlülükleri ya da andlaşmaları sona erdirdiğini, herbiri kendi bakımından kabul ederler ve gelecekte bu çeşit hiçbir bağıtlanmaya girmemeyi resmen yükümlenirler. Üye Devletlerden biri, Cemiyet’e Üye oluşundan önce, Misak hükümleriyle bağdaşmaz yükümlülükler altına girmişse, bu yükümlülüklerden kurtulmak için hemen gerekli önlemleri almak zorundadır.
MADDE 21.
Barışın süregitmesini sağlayan hakemlik andlaşmaları gibi uluslararası üstlenmeler ve Monroe Doktrini gibi bölgesel anlaşmalar, işbu Misak’ın hiçbir hükmüyle bağdaşmaz sayılmayacaktır.
MADDE 22.
Savaştan sonra, daha önce kendilerini yöneten Devletlerin egemenliğine bağlı olmaktan çıkmış ve çağdaş dünyanın özellikle güç koşulları altında kendi kendilerini yönetme yeteneğinden henüz yoksun halkların oturduğu sömürgelere ve ülkelere şu ilkeler uygulanır: Bu halkların gönençleri ve gelişmeleri kutsal bir uygarlık görevidir ve bu görevin yerine getirilmesi için işbu Misak’a güvenceler konulması gerekir. Bu ilkenin uygulamada gerçekleştirilmesi için en iyi yöntem, bu halkların korumanlığmı [vesayetini], kaynakları, görgüleri ya da coğrafya durumları bakımından, bu sorumluluğu yüklenmeğe en elverişli bulunan ve bunu 16 kabule razı olan uluslara emanet etmektir. Bunlar, bu mandaf’yi , mandataire10 sıfatıyla ve Cemiyet adına yapacaklardır. Mandataire’liğin niteliği, halkın gelişme derecesine, ülkenin coğrafya durumuna, ekonomik koşullarına ve buna benzer bütün öteki durumlara göre değişik olmasını gerektirmektedir . Eskiden Osmanlı İmparatorluğu’na bağlı bulunan kimi topluluklar, kendi kendilerini yönetmeye yetenekli olacakları zamana kadar, yönetimlerine bir mandataire’’in öğütleri ve yardımı kılavuz olmak koşuluyla, bağımsız uluslar olarak varlıkları geçici nitelikte tanınabilecek bir gelişme düzeyine erişmişlerdir. Mandataire’in seçilmesinde, herşeyden önce, bu toplulukların dilekleri göz önünde tutulmalıdır. Öteki halkların, özellikle Orta Afrika halklarının, içinde bulundukları gelişme derecesi, mandataire’in, buralarda ülkenin yönetimini, köle ticareti, silâh ve alkol alım-satımı gibi kötüye kullanmaları yasaklamayı; kamu düzeniyle ahlâk kurallarının süre-götürülmesinin gerektirdiklerinden başka kısıtlamalara bağlı olmaksızın, inanç ve din özgürlüğünü sağlamayı; berkitilmiş yerler [tahkimat] ya da kara ve deniz üsleri kurmağı ve yerli halka ülkenin kolluk [zabıta] düzenini ve savunmasını sağlamak amacı dışında, askerlik eğitimini yasaklamağı güvence altına alacak ve aynı zamanda, Cemiyet’in öteki Üyelerine de alışveriş ve ticaret konularında eşit olanaklar sağlayacak koşullar içinde, üstüne almasını gerektirmektedir. Son olarak, Afrika’nın Güney Batısı ve kimi Güney Pasifik Adaları gibi ülkeler vardır ki, bunlar, nüfus yoğunluğunun azlığı, yüzölçümünün küçüklüğü, uygarlık merkezlerinden uzaklığı, mandataire’in ülkesine bitişikliği ya da birtakım başka durumlar yüzünden, yerli halkın yararına, yukarıda sözü edilen güvenceler saklı kalmak koşuluyla, en iyi biçimde ancak mandataire’in yasaları ile ve sanki kendi ülkesinin bir parçasıymış gibi yönetilebilirler. Her bir durumda, mandataire, yönetimini üzerine aldığı ülkeye ilişkin olarak. Konseye yıllık bir rapor gönderecektir. Mandataire’in kullanacağı yetkenin [otoritenin], denetimin ya da yönetimin derecesi, Cemiyet Üyeleri arasında önceden yapılmış bir Sözleşmeye ) Fransızca metinde “mandat”, İngilizce metinde “mandate”, İtalyanca metinde “mandato”, Matbaa- i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “vesayet” denilmektedir. Biz, dilimizde manda biçiminde kötü bir ünü olan bu sözcüğü olduğu gibi almayı uygun gördük; ancak, Fransızca yazılışını kullandık. (Çevirenler) 10) Fransızca metinde “mandataire”, İngi’izce metinde “Mandatories”, İtalyanca metinde “mandatorie”, Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “mandater”. (Çevirenler) 17 konu olmamışsa, bunlar, her bir durumda, Konseyce kesin olarak saptanacaktır. M andataire’lerin yıllık raporlarım almak, incelemek ve mandat’ların yürütülmesine ilişkin bütün sorunlar üzerinde Konseye görüş bildirmekle görevli, bir sürekli Komisyon kurulacaktır.
MADDE 23.
Milletler Cemiyeti Üyeleri, şimdi varolan ya da sonradan yapılabilecek uluslararası sözleşmelerin hükümlerine uygun olmak ve bunlar saklı tutulmak koşuluyla: a) kendi ülkelerinde olduğu gibi, ticaret ve endüstri ilişkilerinin kapsamına giren bütün öteki ülkelerde, erkeklere, kadınlara ve çocuklara hakgözetir11 ve insancıl çalışma koşulları sağlamağa ve bu koşulları sürdürmeğe ve bu amaca erişmek üzere, gerekli uluslararası örgütleri kurmağa ve yaşatmağa çaba göstereceklerdir;
b) yönetimleri altındaki ülkelerde yerli halka hakgözetir12 davranmayı yükümlenirler;
c) kadın ve çocuk ticaretine, afyon ve buna benzer zararlı maddelerin alım-satımına ilişkin anlaşmaların genel denetimi ile Cemiyet’i görevlendirirler;
d) silâh ve cephane ticaretinin denetiminin kamu yararı için zorunlu bulunduğu ülkelerde, bu ticaretin genel denetimi ile Cemiyet’i görevlendirirler;
e) ulaşım ve transit özgürlüğünün güvence altına alınması ve sürdürülmesi ve Cemiyet’in bütün Üyelerine ticaret konusunda hakgözetir13 bir işlem yapılmasını sağlamak için gerekli önlemleri alacaklardır. Bu konuyla ilgili olarak, 1914-1918 savaşı sırasında yakılıp yıkılmış olan bölgelerin özel gereksinmeleri göz önünde tutulacaktır;
f ) hastalıkları önlemek ve bunlarla savaşmak için uluslararası önlemler almaya çalışacaklardır,
11) Fransızca metinde “equitables”, İngilizce metinde “fair”, İtalyanca metinde “eque” denilmektedir. Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “hakkaniyet”. (Çevirenler)
12) Fransızca metinde “ecmitable”, İngilizce metinde “just”, İtalyanca metinde “equo” denilmektedir. Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “âdilâne”. (Çevirenler) 13) Fransızca metinde “equitable”, İngilizce metinde “equitable”, İtalyanca metinde “equo”, Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “muhikkane”. (Çevirenler) 18
MADDE 24.
Çok-taraflı andlaşmalarla daha önce kurulmuş bütün uluslararası bürolar, Tarafların kabul etmeleri koşuluyla, Cemiyet’in yetkisi altına konulacaktır. İleride kurulacak bütün başka uluslararası bürolar ve uluslararası nitelikte sorunların çözülmesiyle ilgili Komisyonlar Cemiyet’in yetkisi altına konulacaktır. Genel sözleşmelerle düzenlenen, ancak uluslararası büroların ya da komisyonların denetimine girmeyen uluslararası nitelikteki bütün sorunlar için, Cemiyet Sekreterliği, Taraflar isterlerse ve Konsey kabul ederse, yararlı tüm bilgileri toplamak, dağıtmak ve gereken ya da istenen yardımlarda bulunmak zorundadır. Konsey, Cemiyet’in yetkisi altında bulunan herhangi bir büronun ya da komisyonun giderlerini sekreterlik giderleri içine sokabilir.
MADDE 25.
Cemiyet Üyeleri, sağlığın geliştirilmesi, hastalıklara karşı önleyici önlemler alınması ve bütün dünyada çekilen acıların azaltılması amaçlarını güden, gereği gibi yetkili kılınmış ulusal Kızıl-Haç gönüllü örgütlerinin kurulmasını ve bunların aralarında işbirliği yapmalarını desteklemeği ve kolaylaştırmağı yükümlenirler.
MADDE 26.
İşbu Misak’da yapılacak değişiklikler, Temsilcileri Konseyi oluşturan Cemiyet Üyelerince ve Temsilcileri Genel Kurulu oluşturan Üyelerin çoğunluğunca onaylanır onaylanmaz yürürlüğe girecektir. Cemiyet’in her Üyesi, Misak’da yapılan değişiklikleri kabul etmemekte özgürdür; bu durumda, Cemiyet’in Üyesi olmaktan çıkmış olur. E K I. MİLLETLER CEMİYETİNİN ASIL ÜYELERİ14 AMERİKA B. D. HAİTİ BELÇİKA HİCAZ BOLİVYA HONDURAS BREZİLYA İTALYA
14) Fransız abecesine göre. (Çevirenler) 19 BRİTANYA İMPARATORLUĞU JAPONYA
KANADA LİBERYA
AVUSTRALYA NİKARAGUA
GÜNEY AFRİKA PANAMA
YENİ-ZELANDA PERU
HİNDİSTAN POLONYA
ÇİN PORTEKİZ
KÜBA ROMANYA
EKUVADOR SIRP-HIRVAT-SLOVEN DEVLETİ
FRANSA SİAM
YUNANİSTAN ÇEKOSLOVAKYA
GUATEMALA URUGUAY
MİSAK’A KATILMAĞA ÇAĞIRILAN DEVLETLER15
ARJANTİN HOLLANDA
ŞİLİ
İRAN
KOLOMBİYA SALVADOR
DANİMARKA İSVEÇ
İSPANYA İSVİÇRE
NORVEÇ VENEZUELA
PARAGUAY
H. MİLLETLER CEMİYETİNİN İLK GENEL SEKRETERİ
Sayın Sir James Eric DRUMMOND, K.C.M.G., C.B. Birinci Bölümün (Milletler Cemiyeti Misakı) 4. Maddesinde belirtilen Başlıca Müttefik ve Ortak Devletler, Almanya ile yapılan 28 Haziran 1919 tarihli Barış Andlaşmasmda belirtilen Başlıca Müttefik ve Ortak Devletlerdir. 15) Fransız abecesine göre. (Çevirenler) 20 BÖLÜM II.
TÜRKİYE’NİN SINIRLARI
MADDE 27.
1. Avrupa’da, Türkiye’nin sınırları aşağıdaki gibi saptanacaktır: (ekli I sayılı haritaya bakılması)16
1. Karadeniz:
Karadeniz Boğazı’nın girişinden aşağıda belirtilen noktaya kadar. 2. Yunanistan ile:
Podima’nın aşağı yukarı 7 kilometre kuzey-batısında bulunan Büyük Dere’nin ağzında Karadeniz üzerinde seçilecek bir noktadan başlayarak, güney-batıya doğru ve İstranca Dere havzası sınırlarının en kuzey-batı noktasına kadar (İstranca’nın aşağı yukarı 8 kilometre kuzey-batısında bulunan nokta):
Kaplıca Dağ ile Üçpınar Tepesi noktalarından geçmek üzere, toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi;
oradan, güney-güney-doğu doğrultusunda ve Sinekli demiryolu istasyonunun aşağı yukarı 1 kilometre batısında, Çorlu-Çatalca demiryolu üzerinde seçilecek bir noktaya kadar:
İstranca Dere havzasının batı sınırını olabildiğince izleyen bir çizgi; oradan, güney-doğuya doğru ve kuzey-doğuda, Büyük Çekmece Gölü’ne akan ırmaklar havzalarıyla, güney-batıda doğrudan doğruya Marmara Denizi’ne dökülen ırmakların havzası arasındaki su bölümü çizgisi üzerinde Fener ve Kurfalı arasında seçilecek bir noktaya kadar:
Sinekli’nin güneyinden geçmek üzere toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi;
16) Yer, dağ, dere adları olarak, genellikle, 1920 çevirisindeki adlar kullanılmıştır. (Çevirenler) 21 oradan, güney-doğuya doğru ve Kalikratia’nın aşağı yukarı 1 kilometre güneybatısında Marmara Denizi üzerinde seçilecek bir noktaya kadar: yukarıda tanımlanan su bölümü çizgisini olabildiğince izleyen bir çizgi.
3. Marmara Denizi:
Yukarıda tanımlanan noktadan Karadeniz Boğazı’nın girişine kadar. II. Asya’da, Türkiye’nin sınırları aşağıdaki gibi saptanacaktır (ekli 2 sayılı haritaya bakılması):
1. Batıda ve Güneyde:
Marmara Denizi üzerinde, Karadeniz Boğazı’nın girişinden başlayarak Doğu Akdeniz’de İskenderun Körfezi dolaylarında Karataş-Burnu yakınında aşağıdaki gibi tanımlanan bir noktaya kadar:
Marmara Denizi, Çanakkale Boğazı ve Doğu Akdeniz; III. Bölümün (Siyasal Hükümler) IV. Kesimi ile 84. ve 122. Maddeleri hükümleri saklı kalmak üzere, Marmara Denizi adaları ve Osmanlı17 kalan kıyılardan 3 mil kadar uzaklık içinde bulunan adalar.
2. Suriye ile:
Kuzey-doğuya doğru, Hasan Dede geçidinin doğu kıyısı üzerinde ve Karataş Burnu’ndan aşağı yukarı 3 kilometre kuzey-batıda seçilecek bir noktanın Ceyhan ırmağı üzerinde Babeli’nin aşağı yukarı 1 kilometre kuzeyinde seçilecek bir noktaya kadar: Karataş’ın kuzeyinden geçmek üzere, toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, Kesik Kale’ye kadar:
Ceyhan ırmağının kaynağına doğru akım yolu; oradan, kuzey doğuya doğru ve Ceyhan ırmağı üzerinde Karapazar’ın aşağı yukarı 15 kilometre doğu-güney-doğusunda seçilecek bir noktaya kadar: Karatepe’nin kuzeyinden geçmek üzere, toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan ve Düldül Dağı’nın batısında bulunan, Ceyhan ırmağının dirseğine kadar:
17) Fransızca metinde “ottoman”, İtalyanca metinde “ottomano”, denirken, İngilizce metinde, genellikle, hep “Turkish” denilmektedir. (Çevirenler) 22
Ceyhan ırmağının kaynağına doğru akım yolu; oradan, güney-doğu genel doğrultusunda ve Gâvur Göl’ün aşağı yukarı 15 kilometre güney-güney-batısında, Emir Musa Dağı üzerinde seçilecek bir noktaya kadar: demiryolundan aşağı yukarı 18 kilometre uzaklıktan geçmek ve Düldül Dağı’nı Suriye’de bırakmak üzere izlenecek bir çizgi; oradan, doğuya doğru ve Urfa’nın aşağı yukarı 5 kilometre kuzeyine kadar: Bahçe, Ayıntap, Birecik ve Urfa kentlerini birbirine bağlayan yolların kuzeyinden geçmek ve bu kentlerden son üçünü Suriye’de bırakmak üzere, batıdan doğuya genel bir doğrultuda ve oldukça düz biçimde toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, doğuya doğru ve (Cezire-i İbn-i Ömer’in 27 kilometre)18 batısında Azeh’in aşağı yukarı 6 kilometre kuzeyinde Dicle’nin oluşturduğu dirseğin en güney-batı noktasına kadar: batıdan doğuya genel doğrultuda ve Mardin kentini Suriye’de bırakmak üzere oldukça düz biçimde toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, ve Habur Su ile Dicle’nin kesiştikleri yerle, bu yerin aşağı yukarı 10 kilometre kuzeyinde Dicle dirseği arasında ve Dicle üzerinde seçilecek bir noktaya kadar: Cezire-i İbn-i Ömer kentinin bulunduğu adayı Sureiye’de bırakmak üzere Diclenin ağzına doğru akım yolu. 3. Irak19 ile:
Oradan, batıdan doğuya doğru genel bir doğrultuda Musul ilinin [Vilâyetinin]20 doğu sınırı üzerinde seçilecek bir noktaya kadar: toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, bu çizginin doğuya doğru Türkiye ile İran arasındaki sınıra rastladığı noktaya kadar:
18) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “27 kilometre”, 1920 çevirilerinde “10 kilometre”. (Çevirenler)
19) Fransızca metinde “Mesopotamie”, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Mesopotamia” denilmektedir. Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “Elcezire”, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “Irak”. (Çevirenler)
20) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Vilayet”. (Çevirenler)
23 İmadiye’nin21 güneyinden geçecek biçimde değiştirilmiş, Musul İlinin [Vilâyetinin] kuzey sınırı. 4. Doğuda ve Kuzey-Doğuda:
Yukarıda tanımlanan noktadan ve Karadeniz’e kadar, 89. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla, Türkiye ile Iran arasındaki şimdiki sınırla, Türkiye ile Rusya arasındaki eski sınırlar.
5. Karadeniz.
MADDE 28.
İşbu Andlaşmada tanımlanan sınırlar, işbu Andlaşmaya ekli 1/1.000.000 ölçekli harİtalara çizilmiştir. Metinle harita arasında uyuşmazlık durumunda, metin geçerli olacaktır.
MADDE 29.
Kuruluş biçimi işbu Andlaşma ile saptanan ya da tamamlayıcı andlaşmalar ve sözleşmelerle saptanacak olan Sınırlandırma Komisyonları, bu sınırları toprak [arazi] üzerinde çizeceklerdir. Bu Komisyonlar, yalnız “toprak [arazi] üzerinde saptanacak çizgi” diye tanımlanan
kesimleri değil, gerekli görürlerse, yönetimsel sınırlarla ya da başka biçimde tanımlanan kesimlere de, ayrıntılar bakımından, düzeltmeler yapmakta tam yetkili olacaklardır. Komisyonlar, bütün durumlarda, Andlaşmalarda verilen tanımlamaları, yönetimsel sınırlarla yerel ekonomik çıkarları olabildiğince göz önünde tutarak, en yakından izlemeğe çalışacaklardır. Komisyonların kararları oyçokluğuyla alınacak ve ilgili taraflar için uyulması zorunlu olacaktır. Sınırlandırma Komisyonlarının giderleri ilgili Taraflarca eşit paylar olarak karşılanacaktır.
MADDE 30.
Bir akım yolu ile tanımlanan sınırlar bakımından, işbu Andlaşmadaki tanımlamalarda kullanılan “akım yolu”22 ya da “gidiş-geliş yolu”23 terimleri
21) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Amadiye”, 1920 çevirilerinde “Imadiye”. (Çevirenler)
22) Fransızca metinde “cours”, İngilizce metinde “course”, İtalyanca metinde “corso”, 1920 çevirilerinde “mecra”. (Çevirenler)
23) Fransızca metinde “chenal”, İngilizce metinde “channel”, İtalyanca metinde “canale”; 1920 çevirilerinde “kanal”. (Çevirenler)
24 şu anlama gelmektedir:
Bir yandan, gemilerin gidiş-gelişine (ulaşıma) elverişli olmayan nehirlerde, akar suyun ya da bunun ana kolunun ortay çizgisi, 24 ve öte yandan, gemilerin gidiş-gelişine (ulaşıma) elverişli nehirlerde, ana gidiş-geliş yolunun ortay çizgisi. Bununla birlikte –akım ya da gidiş– geliş yolunda değişiklikler olması durumunda, sınır çizgisinin, bu biçimde tanımlanmış olan akım yoluyla gidiş-geliş yolunu mu izleyeceğini, yoksa bu yolun, işbu Andlaşmanın yürürlüğe giriş anındaki durumunda olduğu gibi kesin olarak saptanmış mı kalacağını kararlaştırmaya, işbu Andlaşmada öngörülen Sınırlandırma Komisyonları yetkili olacaklardır. İşbu Andlaşmada aykırı bir hüküm bulunmadıkça, deniz sınırları, kıyıya üç milden daha yakın bulunan adaları ve adacıkları da içine alacaktır.
MADDE 31.
İlgili çeşitli Devletler, Sınırlandırma Komisyonuna, çalışmaları için gerekli bütün belgeleri, özellikle şimdiki ya da eski sınırların saptanmasına ilişkin tutanakların doğruluğu onaylanmış örneklerini, elde bulunan büyük ölçekli bütün harİtaları, geodezik verileri, yapılmış ancak yayınlanmamış yerölçmesi [mesaha] harİtalarını, sınırdaki akar suların yatak değiştirmelerine ilişkin bilgileri vermeği yükümlenirler. Osmanlı makamlarının elinde bulunan harİtalar, geodezik veriler, yayınlanmamış olsa bile yerölçmesi harİtaları, işbu Andlaşmanın yürürlüğe konulmasından sonra otuz gün içinde, İstanbul’da,25 Başlıca Müttefik Devletlerin göstereceği ilgili Komisyonların temsilcisine teslim edilecektir. İlgili Devletler, bundan başka, bütün belgeleri, özellikle plânları, kadastrolarla tapu kütüklerini ve Komisyonlar isterse, mülkiyet durumuna ve ekonomik akımlara ilişkin bilgilerle gerekli her çeşit bilgileri Komisyonlara iletmeleri için yerel makamlara yönergeler [talimat] vermeyi de yükümlenirler.
MADDE 32.
İlgili çeşitli Devletler, Sınırlandırma Komisyonlarına, görevlerini yerine getirmeleri için gerekli olan ulaşım, işgücü ve araç ve gereçlere (direkler 24) Fransızca metinde “ligne mediane”, İngilizce metinde “median line”, İtalyanca metinde “linea mediana”. Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerinde “hattı vasati”, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “Hattı mutavassıt” biçiminde çevrilmiştir. (Çevirenler)
25) Fransızca ve İngilizce metinlerde “Constantinople”, İtalyanca metinde “Constantinopoli”, 1920 çevirilerinde “İstanbul”. (Çevirenler)
25 ve sınır taşları) ilişkin her türlü yardımı gerek doğrudan gerekse yerel makamların aracılığıyla yapmağı yükümlenirler. Özellikle, Osmanlı Hükümeti, Sınırlandırma Komisyonlarının görevlerinin yerine getirilmesinde, Başlıca Müttefik Devletlere, gerekli görecekleri teknik personel yardımında bulunmayı yükümlenir.
MADDE 33.
İlgili çeşitli Devletler, Komisyonlarca konulmuş nirengi noktalarını, sınır işaretlerini [taşlarını] ya da direklerini korumayı yükümlenirler.
MADDE 34.
Sınrr işaretleri [taşları], birbirinden gözle görülecek uzaklıklara konulacaktır; bunlara sayı verilecek ve yerleriyle sayıları bir haritaya işlenecektir.
MADDE 35.
Sınırlandırmaya ilişkin kesin tutanaklar, bunlara ekli harİtalar ve belgeler, herbiri de asıl nüsha sayılmak üzere, üç nüsha olarak düzenlenecektir; bunlardan ikisi sınırdaş Devletlere, üçüncüsü de, doğruluğu onaylanmış birer örneğini işbu Andlaşmayı imzalamış olan Devletlere gönderecek olan, Fransız Cumhuriyeti Hükümetine verilecektir.
26 BÖLÜM III.
SİYASAL HÜKÜMLER
KESİM I
İSTANBUL26
MADDE 36.
İşbu Andlaşmanın hükümleri saklı kalmak koşuluyla, Bağıtlı Yüksek Taraflar, Osmanlı Hükümetinin İstanbul27 üzerindeki haklarına ve sıfatlarına dokunulmaması, ve bu Hükümetle Majeste Padişah’ın28 bu kentte oturmak ve bu kenti Osmanlı Devletinin başkenti tutmak bakımından özgür olduklarında görüş birliği içindedirler. Bununla birlikte, Türkiye,29 işbu Andlaşma ile bunu tamamlayan andlaşmalarm ve sözleşmelerin hükümlerine, özellikle soy, din ve dil azınlıklarının haklarına dürüst bir biçimde saygı göstermekte kusur ederse, Müttefik Devletler, yukarıda belirtilen hükmü değiştirmek hakkını kesinlikle saklı tutarlar ve Türkiye, bu bakımdan alınacak bütün kararları kabul etmeği şimdiden yükümlenir. KESİM II.
BOĞAZLAR
MADDE 37.
Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz Boğazı’nı kapsayan Boğazlar’da gemilerin gidiş-gelişi (ulaşımı), gelecekte, gerek barış zama- 26) Bir önceki nota bakılması. (Çevirenler)
27) Bakınız: Not 25. (Çevirenler)
28) Fransızca metinde “Sa Majeste le Sultan”, İngilizce metinde “His Majesty the Sultan’’, İtalyanca metinde “Sua Maesta il Sultano”; 1920 çevirilerinde “Zât-ı Hazret-i Padişahı”. (Çevirenler)
29) Fransızca metinde “La Turquie”, İngilizce metinde “Turkey”, İtalyanca metinde “Turchia”. Malbaa- i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “Hükümet-i Osmaniye”, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “Türkiye”. (Çevirenler) 27 nında gerek savaş zamanında, bayrak ayırımı yapmaksızın, bütün ticaret ve savaş gemileriyle askerlik ve ticaret uçaklarına açık olacaktır. Milletler Cemiyeti Konseyinin bir kararının uygulanması dışında, bu sular abluka edilemez, buralarda hiçbir savaş hakkı kullanılamaz ve hiçbir düşmanca eylemde bulunulamaz.
MADDE 38.
Osmanlı Hükümeti, 37. Maddede öngörülen gidiş-geliş (ulaşım) özgürlüğünü sağlamak için yeni önlemler alınması gerektiğini kabul eder ve bunun sonucu olarak, kendisini ilgilendirdiği ölçüde, “Boğazlar Komisyonu” adını alacak olan ve aşağıda “Komisyon” sözcüğü ile anılacak bir Komisyonu, 39. Maddede belirtilen suların denetimine yetkili kılar. Yunan Hükümeti, kendisini ilgilendirdiği ölçüde, aynı yetkileri Komisyona bırakır ve bu Komisyona her bakımdan aynı kolaylıkları göstermeği yükümlenir. Denetim, Osmanlı ve Yunan Hükümetlerinden herbiri adına ve işbu kesimde belirlenen biçimde yürütülecektir.
MADDE 39.
Komisyonun yetki [otorite] alanı, Akdeniz yönünde Çanakkale Boğazı’nın girişi ile, Karadeniz yönünde Karadeniz Boğazı’nın girişi arasındaki suları, bu girişlerin herbirinden üç mil açıklara kadar kapsayacaktır. Bu yetki [otorite], işbu Kesim’hükümlerinin yerine getirilmesi gerektikçe, kıyı üzerinde de kullanılabilecektir.
MADDE 40.
Komisyon –bir gün Komisyona katılmak isterse ve katıldığı günden başlayarak– Amerika Birleşik Devletleri’nin, Britanya İmparatorluğu’nun, Fransa’nın, İtalya’nın, Japonya’nın, –bir gün Milletler Cemiyeti’ne Üye olursa ve olduğu günden başlayarak– Rusya’nın, Yunanistan’ın, Romanya’nın ve –bir gün Milletler Cemiyeti’ne Üye olurlarsa ve oldukları günden başlayarak– Bulgaristan’la Türkiye’nin30 gösterecekleri temsilcilerden oluşacaktır. 30) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde Türkiye’nin adı geçmesine karşılık, Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim çeviri metinlerinde Türkiye’nin adı yoktur. Müttefiklerin değişiklik önerisinde şöyle denilmektedir: “Muahede lâyihasının mevadında icra edilen tadilat bervech-i âtidir: 40 ncı maddenin dördüncü satırında “Bulgaristan” kelimesinden sonra “Türkiye” kelimesi ilâve edilecek ve cümlenin mabaadi şu suretle tashih edilecektir: 28 Amerika Birleşik Devletleri, Britanya İmparatorluğu, Fransa, İtalya, Japonya ve Rusya Temsilcilerinden herbirinin ikişer oyu olacaktır. Yunanistan, Romanya, Bulgaristan ve Türkiye31 Temsilcilerinden herbirinin birer oyu olacaktır. Komisyon üyelerinden [komiserlerden] hiçbiri, kendisini atayan Hükümetten başkasınca görevinden alınamaz.
MADDE 41.
Komisyon üyeleri [komiserler], 39. Maddede belirtilen sınırlar içinde, diplomasi ayrıcalıklarından ve dokunulmazlıklarından yararlanacaklardır.
MADDE 42.
Komisyon, işbu Andlaşma ile kendisine tanınan yetkileri, yerel Hükümetten tümüyle bağımsız olarak kullanacaktır. Komisyonun özel bir bayrağı, özel bir bütçesi ve kendisine özgü bir örgütü olacaktır.
MADDE 43.
Komisyon, 39. Maddede saptanan yetkisi sınırları içinde, aşağıdaki görevleri yapmakla yükümlü olacaktır: a) Geçitlerin ya da limanlara girişlerin iyileştirilmesi için gerekli görülecek bütün çalışmaların yapılması;
b) Geçitlerin aydınlatılması, sığ ve tehlikeli yerlerin işaretlenmesi;
c) Kılavuzluk ve yedek çektirme32 işlerinin denetimi;
d) Gemilerin demirledikleri yerlerin denetimi;
e) İşbu Andlaşmanın XI. Bölümünün (Limanlar, Su Yolları ve Demiryolları) 335. Maddesinden 344. Maddesine kadar olan Maddelerinde öngörülen rejimin, İstanbul ve Haydarpaşa limanlarına uygulanmasını sağlamak için gerekli denetim;
f ) Kazaya uğramış gemilerin kalıntılarına ve gemilerle yüklerin kurtarılmasına ilişkin her türlü denetim işleri;
g) Mavnalara ilişkin denetim.
“Eğer bu iki Devlet... olurlar ise”. Aynı maddenin sekizinci son satırının nihayetinde “Bulgaristan” kelimesinden sonra “ve Türkiye’nin” kelimesi ilâve edilecektir”. (Çevirenler)
31) Bir önceki nota bakılması. (Çevirenler)
32) Fransızca metinde “remorquage”, İngilizce metinde “tovvagc”, İtalyanca metinde “rimorchio”. Matbaa-iÂmire, Konya ve Erim metinlerinde “’yedek çekdirme”, Vakit vePeyam-ı Sabah metinlerinde “çekdirme gemileri”. (Çevirenler) 29
MADDE 44.
Komisyon, Boğazlar’dan özgürce geçişin engellendiği kanısına varacak olursa, 178. Maddede öngörülen işgal kuvvetlerini bulunduran Müttefik Devletlerin İstanbul’daki Temsilcilerini durumdan haberli kılacaktır. O vakit, bu Temsilciler, Boğazlar’da geçiş özgürlüğünü korumak için alınması gerekli görülecek önlemler konusunda, bu kuvvetlerin deniz ve kara kuvvetleri Komutanlarıyla anlaşacaklardır. Dışarıdan gelecek bir eylemin Boğazlar’da geçiş özgürlüğünü tehdit etmesi durumunda da bu Temsilciler aynı biçimde davranacaklardır.
MADDE 45.
Komisyonun, gereksinme duyulabilecek malların alınması ve sürekli işlerin yapılması için gerekli göreceği borçlanmalara girişme hakkı olacaktır. Bu borçlanmalara, olabildiği ölçüde, 53. Maddede belirtildiği üzere, Boğazlar’dan geçecek gemilerden alınacak harçlar güvence olarak gösterilecektir.
MADDE 46.
İstanbul Sağlık Yüksek Meclisi33 ve bu Meclisin yönettiği Osmanlı Sağlık Yönetimince34 eskiden yapılan görevlerle, Karadeniz Boğazı’ndaki Kurtarma Gemileri Ulusal Yönetimince35 yapılan görevler, 39. Maddede saptanan sınırlar içinde, Komisyonun denetimi altında ve Komisyonca saptanacak biçimde yapılacaktır. Komisyon, hastalıkları önlemek ve hastalıklarla savaşmak üzere Milletler Cemiyeti Konseyinin kabul ettiği ortaklaşa her politikanın gerçekleştirilmesinde işbirliğinde bulunacaktır.
MADDE 47.
Şimdiki durumda fenerlere, havuzlara, rıhtımlara ve bunlara benzer işletmelere ilişkin ayrıcalıkları ellerinde bulunduran kişilerin ve ortaklıkların hakları, Komisyona tanınan denetime ilişkin genel yetkiler saklı kalmak koşuluyla, korunacaktır. Bununla birlikte, Komisyon, genci yararlar bakımından gerekli sayarsa, işbu Andlaşmanın IX. Bölümünün (Ekonomik 33) Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerinde “İstanbul Sıhhiye Meclis-i Âlisi”, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “İstanbul Meclis-i Sıhhi-i Alisi”. (Çevirenler;
34) 1920 çevirilerinde “Osmanlı Sıhhiye İdaresi”. (Çevirenler)
35) Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “Karadeniz Boğazındaki Seiain-i Tahlisiye İdaresi”, Vakit ve Peyara-ı Sabah metinlerinde “Boğaziçi Tahlisiye İdaresi”. (Çevirenler) 30 Hükümler) 311. Maddesinde belirtilen koşullara uygun davranılarak, sözü edilen hakları satın almağa ya da değiştirmeğe ya da yeni bir ayrıcalık üstlenmeğe yetkili olacaktır.
MADDE 48.
Komisyon, işbu Kesimin kendisine yüklediği görevlerin yerine getirilmesini kolaylaştırmak amacıyla, gerekli göreceği özel polis gücünü kurmağa yetkili olacaktır. Bu polis gücü, Limni [Lemnos, Lemno\, Gökçeada [İmroz, İmbros, İmbro], Semadirek [Semendirek, Samothrace, Samotracia], Bozcaada [Tenedos, Tenedo] ve Midilli [Mitylene, Mitylene, Mitilene] adaları dışında, olabildiği ölçüde, V. Bölümün (Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerine İlişkin Hükümler) 178. Maddesinde öngörülen, Boğazlar ve Adalar bölgesinin yerli halkından derlenecek ve Komisyonca atanmış yabancı polis üstlerinin komutası altına verilecektir.
MADDE 49.
Marmara Denizi adalarını da kapsamak üzere, Boğazlar bölgesinin Osmanlı kalan kesiminde ve 136. Maddede öngörülen Osmanlı yargı örgütü reformunun yürürlüğe konulmasını beklerken, Kapitülasyonlardan yararlanan Devletlerin uyruklarından, Komisyonun koyduğu kurallara ve hükümlere aykırı davrananlar, sözü edilen Devletlerin Konsoloslukları Mahkemelerine verileceklerdir. Müttefik Devletler, kendi Konsolosluk Mahkemelerini ve görevlilerini bu bakımdan yetkili kılmak konusunda anlaşmış bulunmaktadırlar. Osmanlı uyrukları ile Kapitülasyonlardan yararlanmayan Devletlerin uyruklarınca işlenecek suçlara, yetkili Osmanlı yargı makamları bakacaklardır. Sözü edilen bölgenin Yunan egemenliği altına konulmuş kesiminde, söz konusu suçlara, Yunan yargı makamları bakacaklardır.
MADDE 50.
Komisyonun yetki sınırları içinde, karada ya da denizde işlenmiş her çeşit suçlar36 yüzünden, sözü edilen yetki sınırı içinde bulunan herhangi bir ticaret gemisinin subayları ve gemi adamları karada tutuklanacak olurlarsa, 36) Fransızca metinde “pour tout erime, delit ou contravention”, İngilizce metinde “for any offense”, İtalyanca metinde “per qualsiasi reato”. Matbaa-i Antre, Konya ve Erim metinlerinde “cinayet, cünha ve kabahatten naşi”, Vakit ve Peyam-t Sabah metinlerinde “cinayet, cürüm veyahut muhalefet- i mukarrarat herhangi hareket”. (Çevirenler) 31 Komisyon polisince, yetkili yargı makamlarına teslim edileceklerdir. Sanık, Komisyon polisinden başka birince tutuklanmışsa, gecikmeden Komisyon polisine teslim olunacaktır.
MADDE 51.
Komisyon, üzerine almış olduğu görevleri yerine getirmek için kendisine yardımcı olmalarını vazgeçilmez saydığı bütün üst ve ast görevlileri atayacaktır.
MADDE 52.
Komisyonun yetki alanı sınırları içinde gemilerin gidiş-gelişine ilişkin bütün konularda, 37. Maddede belirtilen her türlü gemiler tam bir eşitlik düzeyinde işlem göreceklerdir.
MADDE 53.
47. Madde hükümleri saklı kalmak üzere, Komisyonun yetki sınırları içinde, gemilerden ya da gemilerdeki yüklerden gerek Osmanlı Hükümetince doğrudan doğruya, gerek uluslararası kuruluşlarca ya da özel ortaklıklarca alınmakta bulunan harçlara ya da öteki vergilere dayanak oluşturan ve şimdi varolan haklar, Komisyona aktarılacaktır. Komisyon, bu harçları ve vergileri –Komisyonun genel yönetim giderleriyle, işbu Kesime bağlı Ek’in 3. paragrafında öngörülen maaş ve ücretleri de kapsamak üzere– yerine getirilmiş hizmetleri ve yapılmış işleri karşılamak amacıyla yapılmış harcamalar için aşırı olmayacak bir tarifeye göre saptayacaktır. Komisyon, yalnız bu amaçlarla ve Milletler Cemiyeti Konseyinin ön rızasıyla, şimdi varolanlardan başka harçlar ve vergiler de koyabilecek ve bunların miktarını saptayabilecektir.
MADDE 54.
Komisyonca konulacak bütün vergiler ve harçlar, gemiler arasında, bağlama, varış ya da çıkış limanları, bayrakları ya da malikleri ya da yüklerinin uyrukluğu ya da malikleri bakımından hiçbir ayırım gözetilmeksizin ve tam bir eşitlik düzeyinde alınacaktır. İşbu hüküm, Komisyonun, işbu Kesimde öngörülen harçları tonaja göre saptama hakkını hiçbir bakımdan sarsmaz. 32
MADDE 55 .
Osmanlı Hükümeti ile Yunan Hükümeti, herbiri kendi bakımlarından, Komisyonun, kendisine verilmiş görevlerin yararlı bir biçimde yerine getirilmesi için gerekli göreceği bütün toprakları ve yapıları edinmesini kolaylaştırmağı yükümlenirler.
MADDE 56 .
39. Maddede belirlenen sulardan transit geçecek savaş gemileri, her bakımdan, gemilerin olağan geliş-gidişi (ulaşım) kurallarıyla sağlık gereklerine uymayı sağlamak üzere Komisyonca çıkartılmış olan yönetim kurallarına uygun davranacaklardır.
MADDE 57.
I. Savaşan Devletlerin savaş gemileri, ancak Boğazlar’dan geçişlerini tamamlamalarını ve yanaşabilecekleri en yakın limana varabilmelerini sağlamak için kesinlikle zorunlu olan ölçüler içinde yeniden komanya [yiyecek] alabilirler ve depolayabilirler; bu gemiler, Komisyonun denetimi altındaki sularda kumanyalarını [yiyeceklerini] ya da savaş gereçlerini tamamlayamazlar ve arttıramazlar ya da gemi adamlarının sayısını tamamlayamazlar. Bu gemiler, yalnız yolculuğa elverişli olmaları için kesinlikle zorunlu onarımları yapabilirler; onarımların, gemilerin savaş gücünü hiçbir biçimde arttırmaması gerekir. Zorunlu onarımların neler olduğunu Komisyon kararlaştıracaktır; bu onarımların olabildiğince en kısa süre içinde yapılması gerekir. II. Savaşan Devletlerin savaş gemilerinin, Komisyonunun denetimine bağlı sularda transit geçişi olabildiğince en kısa süre içinde ve hizmet gereklerinden doğabilecekler dışında hiçbir duruşta bulunmaksızın yapılmalıdır. III. Sözü edilen savaş gemilerinin Komisyonun denetimine bağlı limanlarda kalışları, kaza durumu dışında, 24 saati geçmeyecektir. Böyle bir durumda, bu gemiler en kısa süre içinde [limandan] ayrılmak zorunda olacaklardır. Savaşan bir Devletin savaş gemisinin Komisyonun denetimine bağlı sulardan çıkışı ile, düşman tarafın bir savaş gemisinin kalkışı arasında, her zaman, en az yirmi-dört saatlik bir sürenin geçmesi gerekecektir. IV. Savaş zamanında Komisyonun denetimine bağlı sulara ilişkin ve özellikle Türkiye’nin düşmanlarına gönderilen savaş gereçleri ile savaş kaçağı nesnelerin geçişine ya da bu sularda yeniden yiyecek almalara, gerek33 sinmelerinin karşılanmasına ya da onarımlara ilişkin başka bütün kurallar Milletler Cemiyeti’nce saptanacaktır.
MADDE 58.
Savaşan Devletlerin ganimetleri, her bakımdan, savaşan Devletlerin savaş gemilerine uygulanan koşullara bağlı olacaktır.
MADDE 59.
Hiçbir savaşan Devlet, Komisyonun denetimine bağlı bulunan sularda, asker birlikleri, cephane ya da savaş gereçleri yükleyemez ya da boşaltamaz, ancak, geçişi engelleyen bir kaza durumu bunun dışında kalmaktadır; bu durumda, transitin, olabildiğince hızla tamamlanması gerekecektir.
MADDE 60.
57., 58. ve 59. Maddeler hükümlerinden hiçbiri, Milletler Cemiyeti’nce alınmış bir karar uyarınca davranan bir ya da birkaç savaşan Devletin yetkilerini sınırlayacak biçimde yorumlanmayacaktır.
MADDE 61.
İşbu Kesimin hükümleriyle, İstanbul37 ve Haydarpaşa limanlarına ilişkin olarak XI. Bölümün (Limanlar, Su Yolları ve Demiryolları) 335. Maddesinden 344. Maddesine kadar olan Maddeleri hükümlerinin yorumlanmasında ya da uygulanmasında Devletler arasında çıkabilecek bütün anlaşmazlıklar Komisyona sunulacaktır. Komisyon kararının bir Devletçe kabul edilmemesi durumunda, sorun, ilgili Devletlerden herhangi birinin istemesi üzerine, Milletler Cemiyeti’nce öngörülen biçimde çözüme bağlanacak ve o zamana kadar da Komisyonun kararı uygulanacaktır. E K.
1.
Boğazlar Komisyonunun Başkanlığı, iki yıl süreyle ve sırayla, iki oyu olan Komisyon üyelerince yapılacaktır. Komisyon, kararlarını oyçokluğuyla alacak ve oyların eşit bölünmesinde Başkanın oyuna üstünlük tanınacaktır. Çekimser her oy, tartışılan öneriye karşıt bir oy sayılacaktır. 37) Fransızca ve İngilizce metinlerde “’Gonstantinople”, İtalyanca metinde ‘’Constantinopoli”, 1920 çevirilerinde “İstanbul”. (Çevirenler)
34 Komisyon üyelerinden herbirinin, toplantıda bulunamayacağı zaman, kendisini bir vekille temsil ettirme hakkı olacaktır.
2.
Komisyon üyelerinin ücretleri kendilerini atayan Hükümetlerce karşılanacaktır; bu ücretler, Komisyonda temsil edilen Hükümetlerce görüş birliği içinde kabul edilen ve vakit vakit yeniden gözden geçirilecek rakamlar göz önünde tutularak, hakgözetir bir biçimde saptanacaktır.
3.
48. Maddede belirtilen polis üst görevlilerinin ücretleri ile 51. Madde uyarınca atanacak öteki üst görevlilerin ya da görevlilerin ve yine sözü geçen 48. Maddede belirtilen yerel polis personelinin ücretleri, gemilerin gidiş- gelişinden alınan vergiler ve harçlar gelirinden karşılanacaktır. Komisyon, atayacağı üst görevlilerin ve görevlilerin işe alınma koşullarına ilişkin yönetmelikleri hazırlayacaktır.
4.
Komisyon, işbu Kesim ile işbu Ek uyarınca, görevlerini yapabilmesi için gereksinme duyacağı gemileri buyruğu altında bulunduracaktır.
5.
Komisyon, işbu Kesim ile işbu Ek hükümlerinin kendisine yüklediği bütün görevleri, saptanan sınırlar içinde, yerine getirebilmesi için gerekli yönetmelikleri hazırlamağa, yayımlamağa ve uygulamağa yetkili olacaktır. Bu yetki, şimdi yürürlükte olan yönetmelikleri, gerekirse, değiştirme ya da sona erdirme hakkını da kapsayacaktır. Komisyon, denetimi altına konulan bütün gelir ve gider hesaplarının ne biçimde tutulacağına, bu hesapların incelenmesine ve bu hesaplar konusunda her yıl tam doğru bir rapor yayınlanmasına ilişkin yönetmelikler hazırlayacaktır. 35 KESİM III.
KÜRDİSTAN
MADDE 62.
Fırat’ın doğusunda, ileride saptanacak Ermenistan’ın güney sınırının güneyinde ve 27. Maddenin II/2. ve 3. fıkralarındaki tanıma uygun olarak saptanan Suriye ve Irak38 ile Türkiye sınırının kuzeyinde, Kürtlerin sayıca üstün bulunduğu bölgelerin yerel özerkliğini, işbu Andlaşmanın yürürlüğe konulmasından başlayarak altı ay içinde, İstanbul’da39 toplanan ve İngiliz, Fransız ve İtalyan Hükümetlerinden herbirinin atadığı üç üyeden oluşan bir Komisyon hazırlayacaktır. Herhangi bir sorun üzerinde oybirliği oluşamazsa, bu sorun, Komisyon üyelerince, bağlı oldukları Hükümetlerine götürülecektir. Bu plân, Süryani-Geldaniler40 ile, bu bölgelerin içindeki öteki etnik ve dinsel azınlıkların korunmasına ilişkin tam güvenceler de kapsayacaktır; bu amaçla, İngiliz, Fransız, İtalyan, İran’lı ve Kürt temsilcilerden oluşan bir Komisyon incelemelerde bulunmak ve işbu Andlaşma uyarınca, Türkiye sınırının İran sınırı ile birleşmesi durumlarında, Türkiye sınırında yapılması gerekebilecek düzeltmeleri kararlaştırmak üzere bu yerleri ziyaret edecektir.
MADDE 63.
Osmanlı Hükümeti, 62. Maddede öngörülen komisyonlardan birinin ya da ötekinin kararlarını, kendisine bildirildiğinden başlayarak üç ay içinde kabul etmeği ve yürürlüğe koymağı şimdiden yükümlenir.
MADDE 64.
İşbu Andlaşmanın yürürlüğe konuşundan bir yıl sonra, 62. Maddede belirtilen bölgelerdeki Kürtler, bu bölgelerdeki nüfusun çoğunluğunun Türkiye’den bağımsız olmak istediklerini kanıtlayarak Milletler Cemiyeti Konseyine başvururlarsa ve Konsey de bu nüfusun bu bağımsızlığa yetenekli olduğu görüşüne varırsa ve bu bağımsızlığı onlara tanımayı Türkiye’ye 38) Fransızca metinde “Mesopotamie”, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Mesopotamia”. Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “Elcezire”; Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “Irak”. (Çevirenler) 39) Fransızca ve İngilizce metinlerde “Constantinople”, İtalyanca metinde “Constantinopoli”. 1920 çevirilerinde “İstanbul”. (Çevirenler) 40) Fransızca metinde “Assyro-Chaldeens”, İngilizce metinde “Assyro-Chaldeans”, İtalyanca metinde “Assiro-Caldei”. 1920 çevirilerinde “Süryani-Gildaniler”. (Çevirenler) 36 salık verirse, Türkiye, bu öğütlemeye [tavsiyeye] uymağı ve bu bölgeler üzerinde bütün haklarından ve sıfatlarından vazgeçmeği, şimdiden yükümlenir. Bu vazgeçmenin ayrıntıları Başlıca Müttefik Devletlerle Türkiye arasında yapılacak özel bir sözleşmeye konu olacaktır. Bu vazgeçme gerçekleşirse ve gerçekleşeceği zaman, Kürdistan’ın şimdiye dek Musul İlinde [Vilâyetinde]41 kalmış kesiminde oturan Kürtlerin, bu bağımsız Kürt Devletine kendi istekleriyle katılmalarına, Başlıca Müttefik Devletlerce hiçbir karşı çıkışta bulunulmayacaktır. KESİM IV.
İZMİR
MADDE 65 .
İzmir kenti ile 56 . Maddede belirtilen ve bu kente bitişik topraklara, 83. Madde uyarınca kesin statüleri saptanmcaya kadar, işbu Kesimin hükümleri uygulanacaktır. MADDE 66 . İzmir kentine bitişik toprakların coğrafya sınırları aşağıdaki gibi saptanacaktır (ekli 1 sayılı haritaya bakılması): Kuşadası’nın42 5 kilometre kadar kuzeyinde Ege Denizi’ne dökülen ırmağın ağzından başlayarak, doğuya doğru: bu ırmağın kaynağına doğru akım yolu; sonra, güney-doğuya doğru: bu ırmağın güney kolunun akım yolu; oradan, güney-doğuya doğru ve Gümüş Dağ tepesinin batı bitimine kadar: Çınarkale’nin batısında ve Akçaova’nın doğusundan geçmek üzere toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, kuzey-doğuya doğru: tepeler çizgisini olabildiği ölçüde izleyecek bir çizgi; 41) Fransızca metinde “Vilayet de Mossoul”, İngilizce metinde “Mosul Vilayet”, İtalyanca metinde “Vilayet di Mossul”, 1920 çevirilerinde “Musul Vilâyeti”. (Çevirenler) 42) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Skalanova”. Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerinde “iskalanova (Kuşadası)”, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “Kuşadası”. (Çevirenler) 37 sonra, kuzeye doğru ve Ayasoluk’dan Değirmencik demiryolunun üzerinde Balatcık43 istasyonunun aşağı yukarı 1 kilometre batısında seçilecek bir noktaya kadar: Söke-Balatçık yolunu ve demiryolunu44 Türk topraklarında bırakacak biçimde, toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, kuzeye doğru ve İzmir Sancağı’nın45 güney sınırı üzerinde seçilecek bir noktaya kadar: toprak [arazi] üzerinde seçilecek bir çizgi; oradan, ve Ödemiş’in aşağı yukarı 15 kilometre kuzey-doğusundaki Bozdağ dolaylarında seçilecek bir noktaya kadar: İzmir Sancağının güney ve doğu sınırı; oradan, kuzeye doğru ve Manisa-Alaşehir demiryolu üzerinde ve Salihli’nin aşağı yukarı 8 kilometre batısında seçilecek bir noktaya kadar: toprak [arazi] üzerinde seçilecek bir çizgi; oradan, kuzeye doğru ve Gerenez Dağı’na kadar: Mermer Göl’ün doğusundan, Kemer’in batısından, Akçealan’ın46 aşağı yukarı güneyinden Kumçay’ı geçmek ve oradan Kavakalan’m batısında suları bölme çizgisini izlemek üzere, toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi;oradan, kuzey-batıya doğru ve Kırkağaç ile Akhisar ilçeleri [kazaları]47 arasındaki sınır üzerinde, Kırkağaç’ın aşağı yukarı 16 kilometre doğusunda ve Akhisar’ın 20 kilometre kuzeyinde seçilecek bir noktaya kadar: toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, batıya doğru ve Soma ilçesinin sınırı ile birleştiği yere kadar Kırkağaç ilçesinin [kazasının] güney sınırı; oradan, batıya doğru ve İzmir Sancağı sınırı ile kavuşuncaya kadar: Soma ilçesinin [kazasının] güney sınırı; 43) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Balachik”, Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde “Balatçık”; Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “Balacık”. (Çevirenler) 44) Fransızca metinde “la route et la voic ferree”, İngilizce metinde “the road and railway”, İtalyanca metinde “la strade e la ferrovia”. Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde yalnız “şimendifer hattı” denilmesine karşılık, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde “tarikini ve şimendifer hattını”. 45) Fransızca ve İngilizce metinlerde “Sandjak”, İtalyanca metinde “sangiaccato”. 1920 çevirilerinde “Sancak”. (Çevirenler) 46) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Akshalan”, 1920 çevirilerinde “Akçealan”. (Çevirenler) 47) Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlerde “Caza”, 1920 çevirilerinde “kaza”. (Çevirenler) 38 oradan, kuzeye doğru ve İzmir İli [Vilâyeti]48 sınırı ile kavuşuncaya kadar: İzmir Sancağının kuzey-doğu sınırı; oradan, batıya doğru ve Çarpacık (Tepe) dolaylarında seçilecek bir noktaya kadar: İzmir İlinin [Vilâyetinin] kuzey sınırı; oradan, kuzeye doğru ve Köylüce’nin aşağı yukarı 4 kilome

Sitemizde yayınlanan yazıların tüm sorumluluğu yazara aittir.

Yazarın diğer yazıları

Vatan Kavramı(787)

Vatan ve Hürriyet Cemiyeti(22109)

Dilbilim Tarihine Bir Bakış(1766)

Yörük Sözlüğü(6199)

Kürt Köyündeki Nogay Tamgaları(2397)

Meluncanlar(1234)

Burnundan Fitil Fitil Getirmek Deyiminin Hikayesi(8651)

Ateş Pahası Deyiminin Öyküsü(4866)

Motiflerin Dili(53387)

Sevr Anlaşması Tam Metni(10780)

Ülkümüz Bizim(724)

Rastgele yazılar

Atatürk'ün Akıllı Projesi (2) “İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi’nden Venüs Projesi’(4784)

Atatürk'ün Akıllı Projesi(803)

Ölü Saltanat(1118)

‘Sandık Kafalı’ Olmak İle Ufkun Ötesine Bakmak Arasındaki Fark!(1394)

kanalANKARA(3216)

(1353)

Unutturulması Gerekenler Kadınlar (4603)

Güç Birliği(623)

Monopoly de Ki İsim Suriye(1349)

Kimin cool-larıyız ?(1130)